Kitabın Tarihi

Yaşamımıza anlam katan kitaplar, insanlık tarihinde de oldukça önemli bir yere sahiptir. Peki kitabın ortaya çıkışı nasıl olmuştur? Bu yazımızda kitabın tarihi başlığı altında; kitap nedir, kitap okumanın tarihçesi, kitabın ortaya çıkışı gibi merak edilen konuları ele alacağız. Eğer siz de kitabın tarihi hakkında bilgi sahibi olmak istiyorsanız yazımızı okumaya devam edin!

Kitap nedir?

Kitap kelimesi, Arapçada “ketb” kökünden türemiş ve toplamak, bir araya getirmek, iki deri veya kumaş parçasını birbirine eklemek, inci tanelerini dizmek gibi anlamlara gelen bir isimdir. Bugünkü anlamıyla ise basılı kağıt yapraklarının bir araya getirilmesi sonucu ortaya çıkan yazı destesi olarak tanımlanabilir.

Kitabın ortaya çıkışı

Kitap nedir sorusunu yanıtladıktan sonra kitabın ortaya çıkışı konusunu ele alalım. Kitap, günümüzdeki halini alana dek çeşitli biçimlerden geçmiş ve medeniyet tarihi ile birlikte gelişmiştir. Kitabın ortaya çıkışı, öncesinde yazının ortaya çıkışı ile gerçekleşmiştir. İnsanların duygu ve düşüncelerini uzaktakilere bildirebilmek ve hatta sonraki geleceklere iletebilmek için yazıyı bulmalarının ardından yazılı eserler ortaya çıkmıştır.

Kitabın tarihi

Eski çağlarda yazılar taş, maden gibi dayanıklı malzemelerin üzerine kazınmaktaydı. Sonra zamanla bunun için tahta, kil gibi daha hafif malzemeler kullanılmaya başlandı. Çinliler yazı yazmak için ipek kumaş kullandılar; Nil kıyılarında ise yaprak haline getirilmiş papirüs lifleri kullanıldı. O zamanlar kitaplar, ağaç silindire sarılmış ağır tornalar biçimindeydi ve yazı da papirüsün bir yüzüne fırça ile yazılıyordu.

Tarihteki bilinen ilk kitaplar M.Ö. 2700 yıllarında Eski Mısırlıların dua, adak gibi konuları içine alan “Ölüler Kitabı”dır. Papirüsün Mısır’dan Yunanistan’a geçmesi ile birlikte ise eskiden ağızdan ağıza yayılan destan ve şiirler, artık papirüs üzerine fırça ile yazılmaya başlanmıştır. Bu yazılar, süsleme ve duvar resimlerinden oluşmaktadır.

M.Ö. 2. yüzyılda Romalılar 15 metre uzunluğunda ve 15- 30 cm genişliğinde papirüs tomarları kullanmaya başlamışlardır. Roma’da halka açık kitaplıklar ve nadir kitap koleksiyoncularının bulunduğu; hatta kitapçıların ithal ve ihraç ettikleri eserlerle ticaret yaptıkları bilinmektedir.

Bazı Asya milletleri ise eski çağlardan itibaren yazı malzemesi olarak sepilenmiş deri kullanmışlardır. Öyle ki Bergama, koyun derisi hazırlama konusunda ciddi bir üne sahiptir. Parşömenin ortaya çıkışı, bu deriye parlak bir cila ile beyazlık verilmesi sonucunda olmuştur.

Milattan sonra bu yeni malzeme oldukça yaygın bir hal almış ve kitabın dış görünüşünü değiştirmiştir. Katlanabilen parşömen yaprakları, dikilerek bir araya getirilebilmekte ve bir ciltle muhafaza edilen defter şekline sokulabilmektedir. Parşömen papirüsten daha dayanıklıdır ve süslemeleri de oldukça güzel göstermektedir.

Kâğıdın ortaya çıkması ise kil, papirüs ve parşömen gibi malzemelerin ardından Çin’de gerçekleşmiştir. Kâğıt zamanla dünyanın başka bölgelerinde de kullanılmaya başlanmıştır. Kâğıt, parşömen gibi malzemelerden yapılmış tabakaların üst üste koyulması ve kenarlarının birleştirilmesi sonucunda da bugünkü kitapların ilk örneklerinden olan “kodeks” ler ortaya çıkmıştır.

Görüldüğü üzere kitabın bugünkü görüntüsüne kavuşması ve gelişimi yüzyıllarca devam etmiştir. Kitap, eski dönemlerde çok değerli ve pahalı bir nesne olarak görülmüştür. Öyle ki sadece varlıklı kimselerin kitapları olabilmiştir. Geçmişte kitaplar elle yazılmakta ve çoğaltılmaktadır. Sonrasında kitapların baskı yöntemiyle çoğaltılabildiği teknikler geliştirilmiştir. Matbaa makinesinin bulunması ile birlikte kitapların kopyaları kolayca üretilebilmiş ve bu sayede kitaplar ucuzlayarak herkesin erişebileceği bir hal almıştır.

Günümüzde ise zamanında büyük bir emekle ortaya çıkan kitaplar, neredeyse internet ve bilgisayar aracılığıyla ücretsiz çoğaltılabilecek bir noktaya gelmiştir. İnsanların kitap okuma seviyesi, kitabın gelişimine kıyasla daha az olsa da artık dünya üzerindeki nüfusun büyük çoğunluğu kitap okumakta ve bilgi paylaşımı dünyasında yer almaktadır…

Bu yazımızda kitabın tarihi başlığı altında; kitap nedir, kitap okumanın tarihçesi, kitabın ortaya çıkışı gibi merak edilen konuları ele aldık. Umarız faydası olmuştur.

Herkes okusun diye!
Elif Kitabevi, 1972’den bugüne uzanan yolculuğuna “Herkes okusun diye” misyonu ve “Herkesin mağazası olma” vizyonuyla devam ediyor. Siz de Pendik kitap, Pendik kitabevi, kitabevi Pendik dendiği zaman akla ilk gelen kitabevlerinden bir tanesi olan Elif Kitabevi’ni ziyaret ederek dilediğiniz kitaba erişebilirsiniz! Bilgi almak için hemen tıklayın: Pendik kitabevi


161